Temat wielokrotnie poruszany na blogu, ale właśnie po to, by uświadomić, że bez właściwego żywienia, wyleczenia dziecka jest bardzo trudne, a czasem wręcz niemożliwe. Dlaczego? Choroba nowotworowa i bardzo wyczerpujące leczenie w istotny sposób może upośledzić stan odżywienia. Niedożywienie i wyniszczenie organizmu- poza posocznicą- to najczęstsze przyczyny zgonu (5-25%)*.
Niedożywiony organizm jest podatny na ciężkie zakażenia, a także upośledza tolerancję leczenia przeciwnowotworowego i pogarsza rokowania. Wyniszczenie nowotworowe, zwane KACHEKSJĄ, charakteryzuje się postępującą utratą masy mięśniowej (z utratą lub bez utraty tkanki tłuszczowej), który nie jest w pełni odwracalny przez leczenie żywieniowe i prowadzi do postępującego pogorszenia funkcjonowania chorego. Proces ten jest szczególnie widoczny u nastolatków.
W zależności od rodzaju nowotworu i jego zaawansowania oraz kryteriów oceny stanu odżywienia (większość dzieci w chwili przyjęcia do szpitala nie jest oceniana pod względem odżywienia) problem niedożywienia i wyniszczenia nowotworowego może dotyczyć od 6% (w chwili rozpoznania ostrej białaczki limfoblastycznej) do 50% (neuroblastoma w IV stopniu zaawansowania)*
JAK MOŻE DOJŚĆ DO NIEDOŻYWIENIA:
- zwiększony katabolizm związany z chorobą i/lub leczeniem przeciwnowotworowym (często w przebiegu neutropenii)
- utrata składników odżywczych drogą przewodu pokarmowego w wyniku skutków niepożądanych leczenia (wymioty, biegunka)
- niedostateczne spożycie pokarmów związane z:
* jadłowstrętem i awersjami pokarmowymi w wyniku leczenia (zaburzenia smaku i węchu, nudności i wymioty, uszkodzenie przewodu pokarmowego) lub czynników psychologicznych, jak stres związany z hospitalizacją, separacją od znanego środowiska, lękiem, bólem
* lokalizacją nowotworu, nowotwory OUN- zaburzenia połykania, zaburzenia przytomności lub guzy śródpiersia czy zlokalizowane w jamie brzusznej- upośledzenie drożności przełyku lub jelit, zwiększone ciśnienie w jamie brzusznej
* częstymi pobytami w szpitalu oraz inwazyjnymi zabiegami
- zaburzone trawienie i wchłanianie- najczęściej jako powikłanie leczenia przeciwnowotworowego
JAK ZAPOBIEGAĆ NIEDOŻYWIENIU:
W czasie leczenia bardzo istotne jest utrzymanie właściwego poziomu nawodnienia i odżywienia. Ważne aby wyliczyć odpowiednie zapotrzebowanie na białko i energię- zgodnie z zaleceniami dla wieku z uwzględnieniem stanu klinicznego, czyli uwzględniając czynniki które zwiększają podstawowy wydatek energetyczny, stan związany z nasilonym katabolizmem, jak zakażenia, gorączka, operacje, duża masa guza nowotworowego lub zaawansowane stadium choroby. Mówiąc wprost- najprostszą metodą jest odpowiednia kontrola rodzaju i ilości pokarmów spożywanych w ciągu dnia i ewentualna ich modyfikacja. Posiłki powinny być przygotowywane w taki sposób, by oprócz dostarczenia składników odżywczych, były smaczne i odpowiednio podane. Podczas choroby warto odejść od powszechnie przyjętego "zdrowego odżywania" na rzecz diety bogatobiałkowej i wysokokalorycznej, z uwzględnieniem preferencji smakowych dziecka.
Konsystencja pokarmów powinna być dostosowana do możliwości chorego. Jeśli dziecku ciężko gryźć, należy podawać pokarmy zmiksowane w formie kremów, musów czy koktajli. Posiłki powinny być nieduże objętościowo a podawane często, nawet 6-7 razy dziennie.
PRZYKŁADOWE POSIŁKI BOGATOBIAŁKOWE I WYSOKOENERGETYCZNE
KOKTAJL WARZYWNO-OWOCOWY
- 100 ml napoju/mleka kokosowego
- serek homogenizowany waniliowy 150 g
- banan
- garść szpinaku
- łyżka płatków owsianych
Składniki zmiksuj na ulubioną konsystencję. Może być z grudkami lub gładka.
Kaloryczność 445 kcal, B 27 g, T 8,7 g, W 60 g
TORTILLA Z JAJECZNICĄ, SEREM ŻÓŁTYM I WARZYWAMI
- placek tortilli
- jajko
- łyżeczka masła
- plaster sera gouda
- garść roszponki
- kilka koktajlowych pomidorków
Na maśle usmaż jajecznicę. Dopraw szczyptą soli i kurkumą. Na placku tortilli połóż ser, jajecznicę, pokrojone pomidorki i roszponkę. Zwiń w rulon
Kaloryczność 415 kcal, B 20 g, T 20 g, W 34 g
KREM POMIDOROWY Z RYŻEM
- 2 duże pomidory
- 3 pomidory suszone w oleju
- mała cebula, opcjonalnie czosnek
- łyżka oliwy
- kilka kulek serka mozzarella ok. 60 g
- pierś z kurczaka ok. 100 g
- ryż basmati lub jaśminowy 50 g przed ugotowaniem
- szklanka warzywnego/drobiowego bulionu
W garnku rozgrzej oliwę, podsmaż drobno posiekaną cebulkę i opcjonalnie czosnek. Dodaj kawałek mięsa. Dodaj pokrojone pomidory oraz pomidory w oleju. Przykryj pokrywka i duś 10 min. Po tym czasie dolej bulion. Dopraw szczyptą soli, oregano i słodką papryką. Gotuj na wolnym ogniu ok. 15 min. Po tym czasie mięso wyjmij z zupę zmiksuj na krem. Pomidorowy krem podawaj z kurczakiem, kuleczkami sera i ryżem lub makaronem. Dla młodszego dziecka podziel na dwie porcje.
Kaloryczność 615 kcal, B 34 g, T 22 g, W 67 g
Pamiętaj, jako rodzic jesteś ze swoim dzieckiem w czasie choroby. Jeśli zauważysz, że apetyt się zmniejszył, masa ciała się zmniejszyła- reaguj. Zgłoś sytuację lekarzowi prowadzącemu lub poproś o konsultację dietetyczną. Im szybciej zaczniesz działać, tym większa szansa, iż nie dojdzie do stanu niedożywienia i kacheksji.
Jeśli mimo starań waga nadal spada a lekarz zaproponuje żywienie przez zgłębnik lub żywienie pozajelitowe, zgódź się. To pomoże odżywić organizm i ułatwi dalsze leczenie.
Bibliografia:
Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży pod red. Hanny Szajewskiej i Andrei Horvath, Kraków 2017 r.
Zapewniamy kompleksową opiekę medyczną w przyjaznej atmosferze. Wybierz nas, by doświadczyć profesjonalizmu i troski o Twoje zdrowie. https://mri-lab.pl/
OdpowiedzUsuńDobry przepis, dziękuje za udostępnienie takiego!
OdpowiedzUsuńSmacznego :)
UsuńBardzo ciekawy artykuł na temat roli żywienia podczas choroby! Zgadzam się, że dieta ma ogromny wpływ na nasze zdrowie i regenerację, zwłaszcza w okresie, gdy organizm zmaga się z chorobą.
OdpowiedzUsuńOstatnio miałam okazję doświadczać wpływu żywienia na własnej skórze, gdy przechodziłam przez grypę. Zauważyłam, że odpowiednio dobrane posiłki, bogate w witaminy i minerały, naprawdę przyspieszyły mój powrót do zdrowia. W szczególności staram się teraz zwiększyć spożycie produktów bogatych w witaminę C i cynk, które, jak się okazuje, mają kluczowe znaczenie w walce z infekcjami.
OdpowiedzUsuńCześć!
Bardzo interesujący artykuł na temat roli żywienia w czasie choroby! Zgadzam się, że odpowiednia dieta może mieć ogromny wpływ na proces zdrowienia. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, jak ważne są składniki odżywcze w wspieraniu układu odpornościowego.
Sama niedawno przeszłam przez infekcję i zauważyłam, że wprowadzenie większej ilości warzyw i owoców, a także suplementów witaminowych, pomogło mi szybciej wrócić do formy. Jakie są Twoje ulubione produkty, które polecasz w takich sytuacjach? Chętnie dowiedziałbym się, jakie konkretne przepisy stosujesz w swojej diecie podczas choroby.
Dzięki za świetny wpis i czekam na kolejne porady!
Świetny i bardzo wartościowy wpis! Rola odpowiedniego żywienia w czasie choroby jest często bagatelizowana, a przecież to kluczowy element wspierający organizm w procesie leczenia. Zgadzam się z Tobą, że dobrze zbilansowana dieta bogata w witaminy i minerały może znacząco przyspieszyć regenerację. Sama staram się wprowadzać do jadłospisu więcej produktów naturalnych, zwłaszcza w okresach obniżonej odporności. Ciekawi mnie, czy masz jakieś ulubione przepisy na dania wspomagające odporność? Chętnie wypróbuję coś nowego!
OdpowiedzUsuń